Michał Jackowski

Jest to pierwszy polski blog o prawie konstytucyjnym. Kiedyś tę gałąź prawa nazywano prawem państwowym lub politycznym. Chcę wrócić do tradycji i przystępnym językiem opowiadać o organach państwa, procesach państwowych i politycznych oraz najważniejszych orzeczeniach polskich i europejskich trybunałów

Skutki wyroku TK w sprawie ogrodów działkowych

W dniu 11 lipca 2012 roku Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjności ponad połowy przepisów ustawy o ogrodach działkowych. Jednocześnie odroczył utratę mocy obowiązującej niemal wszystkich niezgodnych z Konstytucją przepisów na 18 miesięcy. Chciałbym wyjaśnić choć część wątpliwości, jakie skutki wywiera wyrok TK.

Bezspornym jest, iż ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych nie może działać bez niekonstytucyjnych przepisów. Niezgodne z ustawą zasadniczą są bowiem wszystkie kluczowe zasady oddawania gruntów pod ogrody, gospodarowania działkami, a także zrzeszania się działkowców. Jeśli ustawodawca nie uchwali żadnej nowej regulacji w okresie odroczenia, wygasną wszelkie prawa należące dziś do Polskiego Związku Działkowców oraz samych działkowców. Działki będą musiały zostać zwrócone właścicielom gruntów – Skarbowi Państwa i gminom.

Czy ustawodawca musi uchwalić nowe prawo działkowe? Jakkolwiek przedstawiciele wszystkich partii to zadeklarowali, nie ma takiego obowiązku. Trybunał podkreślił wprawdzie, że ochrona praw poszczególnych działkowców, jak i samej idei ogrodnictwa działkowego stanowi pozytywny przejaw działań pluralistycznego i demokratycznego społeczeństwa. Jako prawodawca negatywny nie może jednak zmusić Sejmu do ustanowienia nowych zasad gospodarowania działkami.

Jedynym do czego prawodawca jest zobowiązany to uregulowanie sytuacji w toku. Jeśli tego nie uczyni, okazać się może że powstaną rozliczenia i roszczenia na linii właściciel nieruchomości – Polski Związek Działkowców – władający działką, co prowadzić będzie z pewnością do wielu sporów sądowych, a w konsekwencji do odpowiedzialności odszkodowawczej Państwa.

Jeśli ustawodawca zdecyduje się uchwalić nową ustawę, musi uwzględnić następujące wytyczne Trybunału Konstytucyjnego:
- obecnie istniejące ogrody działkowe powinny utrzymać ten status;
- działkowcy powinni być wyposażeni we własne prawa do działek, niezależne od związków czy stowarzyszeń, w których są zrzeszeni;
- wzmocnione powinny zostać prawa właścicieli do gruntów zajętych pod ogrodami działkowymi, a w szczególności grunty pod nowe ogrody będą nabywane odpłatnie;
- właściciel będzie mógł również likwidować ogrody. Należy jednak zwrócić uwagę, iż nie uchylono przepisu, który wymaga, aby w razie likwidacji ogrodu musiał zapewnić nieruchomość zamienną oraz wypłacić należne odszkodowania;
- działkowcy będą mogli zrzeszać się w wielu różnych stowarzyszeniach i instytucjach, a ogrody powinni prowadzić na zasadzie samorządności.

Ostatnia kwestia do wyjaśnienia, to skutki orzeczenia w okresie przejściowym. Trybunał Konstytucyjny odroczył wejście w życie wyroku na 18 miesięcy aby nie pozostawić działkowców w próżni. Pamiętajmy jednak, że to już czwarty wyrok TK w sprawie ogrodów działkowych, a zakwestionowane w dniu 11 lipca 2012 roku przepisy były już kilka razy uznane za niezgodne z Konstytucją w 1996, 2002 i 2008 roku. Od co najmniej kilku lat i działkowcy, i PZD, i ustawodawca działali ze świadomością, iż naruszają najważniejszy w Polsce akt prawny. Biuro Analiz Sejmowych w 2005 roku wskazało, że niezgodność ta ma postać kwalifikowaną gdyż przepisy te w drastyczny sposób przeczą podstawowym zasadom konstytucyjnym i jednocześnie ignorują znane tezy orzecznictwa konstytucyjnego dotyczące przepisów o ogródkach działkowych.

Dlatego w mojej ocenie w razie sporu sąd będzie w pełni uprawniony, aby nie stosować niekonstytucyjnych przepisów również podczas najbliższych 18 miesięcy. Szczególnie w sytuacji roszczeń byłych właścicieli do terenów zajętych pod ogrody działkowe, Polski Związek Działkowców nie będzie mógł się powołać na niezgodny z Konstytucją art. 24, a tereny ogrodów również w okresie przejściowym będą mogły być zwracane.

Do czasu uchwalenia nowych przepisów sytuacja działkowców jest bardzo niestabilna. W celu usunięcia tej niepewności Sejm powinien jak najszybciej uchwalić nowe prawo, uwzględniające wytyczne TK.
ZOBACZ TAKŻE:
WIĘCEJ NA TEMAT:
Wyrok Trybunału w sprawie działkowcówWyroki

PROMOWANE

  • Dwa widoki

    Homo malcontentus i Homo optymictus czytaj więcej

  • Wychowaliśmy takie pokolenie mężczyzn

    Wsiadłam kilka dni temu do pociągu. - Przepraszam pana, czy mógłby pan pomóc mi włożyć walizkę na półkę? Walizeczka mała na jeden dzień, ale jednak, dla mnie i wysoko i stoi obok mężczyzna... - Nie. Mam chory kręgosłup. Ani przepraszam, ani pani wybaczy… Nic. Wcześniej włożył swoją wielką walizę bez wysiłku. Wstała obok siedząca pani i powiedziała:- Pomogę pani. Wzięła moją walizkę zanim zdążyłam zaprotestować i wrzuciła na górną półkę. czytaj więcej

  • Nie wrzucajcie mnie do jednego worka!

    Długo zbierałem się do tego wpisu. Wolałem jednak poczekać i sprawdzić, jak rozwinie się sytuacja. Od kilku dni obserwuję spektakl pod tytułem „strajk matek dzieci/osób niepełnosprawnych w Sejmie”, na którym korzystają wyłącznie politycy. Wbrew słowom organizatorów, nie pomaga on społeczności ludzi chorych, a wręcz im szkodzi. Nie chcę być – a z tego co wiem, moi znajomi również – wrzucany do jednego worka z obywatelami okupującymi Wiejską. czytaj więcej

  • Prawdziwy. Prawdziwszy. Trup

    W PWN-owskim podręczniku dla ośmiolatków znalazłam wierszyk: „Katechizm polskiego dziecka”: Kto Ty jesteś? Polak mały (...) Coś jej winien? Oddać życie. I tak dalej …. Wierszydło zostało napisane około roku 1900 przez Władysława Bełzę. Drugorzędnego poetę, mocno na wyrost nazywanego piewcą polskości. Naiwny, drażniący ucho tekścik od ponad stu lat jest narzędziem indoktrynacji i prania małych mózgów. Bo, jak inaczej nazwać (w XXI wieku) przekonywanie, że ośmioletnie dziecko rośnie po to, by oddać życie za kawałek ziemi? czytaj więcej