POPULARNE Amazon zamierza skopiować pomysł Polaka. Walka do ostatniego paczkomatu

Skutki wyroku TK w sprawie ogrodów działkowych

W dniu 11 lipca 2012 roku Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjności ponad połowy przepisów ustawy o ogrodach działkowych. Jednocześnie odroczył utratę mocy obowiązującej niemal wszystkich niezgodnych z Konstytucją przepisów na 18 miesięcy. Chciałbym wyjaśnić choć część wątpliwości, jakie skutki wywiera wyrok TK.

Bezspornym jest, iż ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych nie może działać bez niekonstytucyjnych przepisów. Niezgodne z ustawą zasadniczą są bowiem wszystkie kluczowe zasady oddawania gruntów pod ogrody, gospodarowania działkami, a także zrzeszania się działkowców. Jeśli ustawodawca nie uchwali żadnej nowej regulacji w okresie odroczenia, wygasną wszelkie prawa należące dziś do Polskiego Związku Działkowców oraz samych działkowców. Działki będą musiały zostać zwrócone właścicielom gruntów – Skarbowi Państwa i gminom.

Czy ustawodawca musi uchwalić nowe prawo działkowe? Jakkolwiek przedstawiciele wszystkich partii to zadeklarowali, nie ma takiego obowiązku. Trybunał podkreślił wprawdzie, że ochrona praw poszczególnych działkowców, jak i samej idei ogrodnictwa działkowego stanowi pozytywny przejaw działań pluralistycznego i demokratycznego społeczeństwa. Jako prawodawca negatywny nie może jednak zmusić Sejmu do ustanowienia nowych zasad gospodarowania działkami.

Jedynym do czego prawodawca jest zobowiązany to uregulowanie sytuacji w toku. Jeśli tego nie uczyni, okazać się może że powstaną rozliczenia i roszczenia na linii właściciel nieruchomości – Polski Związek Działkowców – władający działką, co prowadzić będzie z pewnością do wielu sporów sądowych, a w konsekwencji do odpowiedzialności odszkodowawczej Państwa.

Jeśli ustawodawca zdecyduje się uchwalić nową ustawę, musi uwzględnić następujące wytyczne Trybunału Konstytucyjnego:
- obecnie istniejące ogrody działkowe powinny utrzymać ten status;
- działkowcy powinni być wyposażeni we własne prawa do działek, niezależne od związków czy stowarzyszeń, w których są zrzeszeni;
- wzmocnione powinny zostać prawa właścicieli do gruntów zajętych pod ogrodami działkowymi, a w szczególności grunty pod nowe ogrody będą nabywane odpłatnie;
- właściciel będzie mógł również likwidować ogrody. Należy jednak zwrócić uwagę, iż nie uchylono przepisu, który wymaga, aby w razie likwidacji ogrodu musiał zapewnić nieruchomość zamienną oraz wypłacić należne odszkodowania;
- działkowcy będą mogli zrzeszać się w wielu różnych stowarzyszeniach i instytucjach, a ogrody powinni prowadzić na zasadzie samorządności.

Ostatnia kwestia do wyjaśnienia, to skutki orzeczenia w okresie przejściowym. Trybunał Konstytucyjny odroczył wejście w życie wyroku na 18 miesięcy aby nie pozostawić działkowców w próżni. Pamiętajmy jednak, że to już czwarty wyrok TK w sprawie ogrodów działkowych, a zakwestionowane w dniu 11 lipca 2012 roku przepisy były już kilka razy uznane za niezgodne z Konstytucją w 1996, 2002 i 2008 roku. Od co najmniej kilku lat i działkowcy, i PZD, i ustawodawca działali ze świadomością, iż naruszają najważniejszy w Polsce akt prawny. Biuro Analiz Sejmowych w 2005 roku wskazało, że niezgodność ta ma postać kwalifikowaną gdyż przepisy te w drastyczny sposób przeczą podstawowym zasadom konstytucyjnym i jednocześnie ignorują znane tezy orzecznictwa konstytucyjnego dotyczące przepisów o ogródkach działkowych.

Dlatego w mojej ocenie w razie sporu sąd będzie w pełni uprawniony, aby nie stosować niekonstytucyjnych przepisów również podczas najbliższych 18 miesięcy. Szczególnie w sytuacji roszczeń byłych właścicieli do terenów zajętych pod ogrody działkowe, Polski Związek Działkowców nie będzie mógł się powołać na niezgodny z Konstytucją art. 24, a tereny ogrodów również w okresie przejściowym będą mogły być zwracane.

Do czasu uchwalenia nowych przepisów sytuacja działkowców jest bardzo niestabilna. W celu usunięcia tej niepewności Sejm powinien jak najszybciej uchwalić nowe prawo, uwzględniające wytyczne TK.
ZOBACZ TAKŻE:
WIĘCEJ NA TEMAT:
WyrokiWyrok Trybunału w sprawie działkowców
Skomentuj